ให้ผู้เข้ารับการอบรมแสดงบทบาทในสถานการณ์เหมือนชีวิตจริง โดยจะกำหนดโครงเรื่องให้ทราบคร่าวๆแล้ว ผู้แสดงคิดคำพูดไปตามโครงเรื่องและตามบทที่แสดงอยู่ การแสดงบทบาทสมมุตินี้ เหมาะสำหรับผู้เข้ารับการอบรมที่มีทักษะทางการแสดงออก และมีวุฒิภาวะเพียงพอที่จะวิเคราะห์ ตรวจสอบ-แก้ปัญหา เทคนิคนปัญหา เภาวะ เพียงพอที่จะวิเคาคนี้ใช้เพื่อเปลี่ยนทัศนคติ พัฒนาทักษะในด้านมนุษย์สัมพันธ์ เพื่อเปิดโอกาสให้ได้แสดงพฤติกรรมใหม่ ๆ อาจใช้กับการอบรมกลุ่มเล็ก หรือใหญ่ก็ได้
บุคคลที่เกี่ยวข้อง
ผู้จัดการแสดง
เป็นผู้กำหนดโครงเรื่อง บทพูด (ในบางกรณี) เลือกตัวแสดง จัดหาอุปกรณ์ที่จำเป็น ก่อนเริ่มการแสดงผู้จัดต้องอธิบายให้ผู้ดูรู้ถึงวัตถุประสงค์ของการแสดงสภาพการณ์ที่สมมุติขึ้น ใครสวมบทบาทอะไร และโครงเรื่องที่กำหนดไว้อย่างคร่าวๆด้วย
ผู้แสดง
ผู้แสดงจะสวมบทบาทใดบทบาทหนึ่งตามที่ผู้จำกำหนด แล้วแสดงตนใบบทบาทนั้นตามความคิด ความรู้สึกของตนเอง
ผู้ดู
จะต้องดูอย่างพินิจพิเคราะห์และพยายามทำความเข้าใจต่อสภาพการณ์และการแสดงออกของคนที่อยู่ในสภาพการณ์นั้น เพื่อประโยชน์ในการอภิปราย วิเคราะห์ หรือพิจารณาหาทางแก้ปัญหาตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ตั้งแต่แรก
สถานที่
- ต้องจัดให้เหมาะแก่สภาพการณ์ที่สมมุติขึ้นให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
- ต้องให้ผู้ดูสามารถมองเห็นการแสดงได้อย่างชัดเจนและทั่วถึง
วิธีการ
- เริ่มด้วยผู้จัดการแสดงอธิบายให้ผู้ดูทราบถึงวัตถุประสงค์ของการแสดงว่ามีอะไรบ้าง ต้องการให้ผู้ดูศึกษาอะไรจากการแสดง ข้อมูลเท่าที่จำเป็นแก่การศึกษาวิเคราะห์เท่านั้น
- ผู้แสดงจะแสดงออกตามที่ตนคิดและรู้สึกในบทบาทและสถานการณ์นั้นๆเอง โดยไม่มีการกำหนดว่าจะให้แสดงความรู้สึกอย่างไรและไม่มีบทคำพูดให้ จะอยู่ในช่วงเวลาระหว่าง 5-10 นาที
- หลังจากการแสดงแล้วทั้งผู้เล่นและผู้ดูจะร่วมกันอภิปรายสิ่งที่เกิดขึ้นในการแสดงเพื่อตรวจสอบ หาทางแก้ หรือวิเคราะห์ปัญหาตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้
ข้อดี
- ให้ผลดีในการกระตุ้นให้เกิดความสนใจ ให้การแสดงออกซึ่งปัญหาและช่วยในการอภิปราย
- ช่วยให้เห็นแนวทางสำหรับการแก้ปัญหาที่ปฏิบัติจริง และเปิดโอกาสให้ผู้แสดงได้ทดลองใช้แนวทางเหล่านั้นโดยไม่ต้องไปลองเสี่ยงทำให้ชีวิตจริง
- ผู้แสดงมีโอกาสคาดคะเนบทบาทของตำแน่งที่ตนเองสวม
- ก่อให้เกิดบรรยากาศที่เป็นกันเองในการสร้างความร่วมมือในกลุ่ม
- การจัดและการวางแผนทำให้สะดวกไม่ยุ่งยาก
ข้อจำกัด
- ผู้แสดงบางคนอาจแสดงไม่ได้ดี ผู้ดูไม่สามารถทำความเข้าใจปัญหา หรือเรื่องราวที่แสดงได้อย่างถูกต้องสมบูรณ์
- อาจไม่สามารถนำความเข้าใจไปปรับใช้ในชีวิตได้ เหตุการณ์อื่นที่อยู่นอกเหนือความควบคุมของเขาเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
- ในการแสดงที่ปล่อยให้ผู้แสดงดำเนินเรื่องในรายละเอียด อาจยากสำหรับผู้จัดที่จะนำแนวทางให้การแสดงประสบความสำเร็จในด้านเป้าหมายของการเรียนรู้
- การกำหนดรายละเอียดของการแสดง ทำให้ผู้แสดงไม่มีอิสระในการแสดงออกตามความรู้สึกนึกคิดของของตนเอง แสดงได้ไม่สมจริงสมจัง เพราะพะวงอยู่กับคำพูดและท่าทางที่จะต้องแสดงให้ถูกต้องตามที่กำหนดไว้ หากบทที่กำหนดให้นั้นไม่สมเหตุสมผล การแสดงก็จะไม่เกิดผลดี หรือบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้
